177 Objavljeno 27 oktobar 2020 Autor: Dario Drinić

Na današnji dan u Gradišci je rođena Staka Čubrilović Bokonjić - prva žena ljekar iz našeg grada.

Rođena je 27. oktobra 1885. godine, od majke Savke, rođene Lazarević i oca Jove.

Otac je bio porijeklom iz Krupe na Vrbasu, odakle potiču mnogi Čubrilovići. Bavio trgovinom, učestvovao je u Srpskom ustanku u BiH 1875–1878 i bio dobrovoljac u Srpsko-turskom ratu 1876.

U porodici je bilo desetoro djece, koji su se rađali prema sledećem redoslijedu: Jovanka, Čedo, Zdravko, Staka, Veljko, Lepa, Vida, Milorad, Branko i Vaso. Troje prvorođenih su rano umrli.

Kako je otac rano umro (1898), a desetak godina kasnije umrla je i majka, brigu o djeci je vodio očev ujak Vaso Vidović, koji je važio za uglednog trgovca u Gradišci. Brigu o mlađoj djeci su kasnije preuzeli Veljko i Staka i Vida.

Osnovnu školu je završila u Gradišci, s odličnim uspjehom, iz svih predmeta. Gimnaziju je započela u Prvoj, a završila 1905. u Trećoj beograskoj gimnaziji. Na Karlovom univerzitetu u Pragu je 1911. završila studije medicine, kao stipendistkinja Srpskog prosvjetnog i kulturnog društva „Prosvjete“. Nakon studija je stažirala u Državnoj bolnici u Sarajevu.

Po početku Prvog balkanskog rata 1912, s dozvolom austrougarskih vlasti je radila dobrovoljno u Rezervnoj vojnoj bolnici u Kragujevcu. Bolnica je bila vrlo sređena. Među ranjenicima je bila veoma omiljena. Oni su tvrdili da „leči rečima i pogledom, više nego drugi higijenom i lekovima“. U bolnici je bilo dosta kolega ne mnogo starijih od nje. Posebno se zbližila sa ginekologom Jovom Bokonjićem.

Nakon Sarajevskog atentata 28. juna 1914, njena braća su osuđena zbog veleizdaje, Vaso, kao učesnik u atentatu, na 16 godina najstrožeg zatvora Veljko, zbog pomaganja da se oružje prenese iz Priboja, Tuzlu, na istom suđenju na smrt vešanjem, a Branko u Banjalučkom procesu na 14 godina teške tamnice.

Austrijska policija je tajno otvorila i pročitala jedno njeno pismo, poslato bratu Branku u Banjaluku, u kome je, izveštavajući ga o Veljkovoj smrti, navela kako im je brat „bio junak i da je mirno umro”. Okružni sud u Sarajevu joj je 26. juna 1915. godine, zbog veličanja zločinstva, izrekao 15 dana zatvora bez prava prigovora.

Smatrajući to nedovoljnim, Vrhovni sud je 1. oktobra 1915. tu kaznu povisio na šest nedelja, bez priznavanja olakšica za političke krivce, mada su kao uzroci njenog negativnog političkog stava, navedeni njen rad kao predsednice antiakoholičarskog društva „Pobratimstvo”, te kao potpomažućeg člana „Srpskog Sokola”.

U Prvom svjetskom ratu je radila u bolnici Milosrdnih sestara u Zagrebu, odakle je pomagala srpskim borcima. Nakon rata, se vratila u Kragujevac, gde se udala za Jovu Bokonjića i sa njim je imala sinove, koji su takođe postali ljekari: Nenad, neuropsihijatar i Rajko, internista.

Specijalizovala se za dermatovenerologiju kod profesora Dragutina Mašeka u Zagrebu, a zatim se vratila u Sarajevo, gde je sve do penzije 1948. radila na Dermatovenerološkoj klinici u okviru Državne bolnice.

Sarađivala je u „Liječničkom vjesniku” i bila redovna članica Zbora liječnika Hrvatske, Slavonije i Međumurja u Zagrebu (istupila 1923), koji je izdavao taj list. Bila je aktivna u Kolu srpskih sestara, Društvu ljekara za Bosnu i Hercegovinu, Materinskom udruženju, Crvenom krstu. Bila je počasni član Francuskog kluba u Sarajevu.

Dobitnik je Ordena Svetog Save IV reda.

Umrla je 10. 10. 1954. i sahranjena je u Sarajevu.

Besplatnu Android aplikaciju portala ''Micro mreža'' preuzmite OVDJE.