Iako su živa samo četiri učesnika Drugog svjetskog rata iz Srpca, sjećanje na golgotu naroda srbačkog kraja nikada neće izblijedjeti sve dok postoje poštovaoci tekovina NOR-a koji vjerno čuvaju uspomene na ove događaje.
Kao vječno podsjećanje na stradanje blizu hiljadu Srpčana koji su izgubili živote od 1941. do 1945. godine, podignuta su 24 spomen-obilježja, za čije održavanje brine udruženje SUBNOR, ali i brojni mještani koji će im ostati vječno zahvalni što su odbranili rodnu grudu i omogućili im da žive u miru i slobodi na vjekovnom ognjištu.
Jedan od njih je i Ostoja Suvajac iz Vlaknice, koji je nedavno o svom trošku sanirao spomenik koji je 1954. godine podigao tadašnji Savez boraca NOR-a u znak sjećanja na 14. jun 1942. godine, kada su ovo mjesto prešli borci Prvog krajiškog proleterskog bataljona, prethodno probivši neprijateljski obruč na Motajici.
Osim toga, Suvajac je uredio prilaz spomeniku i okrčio šiblje i rastinje tako da ga vide svi koji prođu magistralnim putem od Srpca do Dervente.
– Spomenik je bio zarastao u travu i želio sam da ga uredim i sačuvam od zaborava. Lijepo je vidjeti prolaznike koji zastanu da pročitaju šta na njemu piše. Ako ne budemo čuvali spomenike iz Drugog svjetskog rata, slična sudbina zadesiće i spomen-obilježja iz posljednjeg Odbrambeno-otadžbinskog rata, što ne smijemo dozvoliti – rekao je Suvajac.
Obavezu da čuvaju nasljeđe svojih predaka ozbiljno su shvatili i članovi Udruženja građana “Moje Nožičko” iz Nožičkog, koji su još lani uredili spomen-park u kojem se nalaze spomenici stradalim borcima i žrtvama iz protekla dva rata.
– To je centar našeg sela, ali i centralno mjesto okupljanja i druženja mladih. Uredili smo ograde, pješačke staze i klupe, posijali travu i postavili reflektore koji noću osvjetljavaju spomenike. To je naš doprinos da stradanje našeg naroda nikad ne bude zaboravljeno – rekao je predsjednik udruženja Velimir Mikulić.
Sličan primjer zabilježen je i u Donjim Srđevićima, gdje je mještanin Gojko Novković u blizini svoje kuće uredio spomen-park podignut u čast narodnom heroju Danku Mitrovu, posadivši novu travu i drveće i postavivši ogradu i rasvjetu.
Srbački istoričar Danilo Košutić, koji je bio dugogodišnji predsjednik SUBNOR-a, kaže da je prije nekoliko godina postavljena i nova ploča na spomenik narodnom heroju Zdravku Čelaru u Rakovcu, koji je podignut 1976.
– Takođe je na 70. godišnjicu stradanja u Stegića adi u Razboju uređen spomenik koji je podignut u znak sjećanja na 22 člana porodica Stegić i Višnjić, koje su ustaše ubile 1944. godine – rekao je Košutić.
Predsjednik srbačkog SUBNOR-a Bogdan Davidović rekao je da je najveće spomen-obilježje iz Drugog svjetskog rata u Srpcu partizansko groblje koje je podignuto 1964. i koje je, prema njegovim riječima, jedno od najupečatljivijih spomen-kompleksa u BiH.
– Na tom groblju sahranjeno je 56 poginulih boraca raznih ratnih jugoslovenskih jedinica koji su izgubili život na području naše opštine, kao i 27 Poljaka iz poljskog bataljona koji je formiran 7. maja 1944. godine i borio se u sastavu 14. brigade NOR-a – rekao je Davidović.
On je dodao da se Opštinska uprava u Srpcu obavezala da će godišnje iz budžeta izdvajati određena sredstva za sanaciju spomen-obilježja iz proteklih ratova i dodao da je urgentno saniranje spomenika borcima i žrtvama NOR-a u Gornjim Kladarima, koje je prilično dotrajalo.
Srpčani u NOR-u
U Drugom svjetskom ratu učestvovalo je više od 1.600 građana iz Srpca.
Od tog broja, 468 je poginulo u borbenim dejstvima, 506 se vode kao žrtve fašističkog terora, 296 je odvedeno u zarobljeništvo, a veći broj u logore kao što je Jasenovac.
/Glas Srpske/
