Ljetni raspust nekada je bio rezervisan za fudbal na ulici, vožnju bicikla i cjelodnevno druženje s vršnjacima. Danas je slika sve drugačija. Kada temperature danima prelaze 35 stepeni, roditelji s razlogom izbjegavaju da djeca borave napolju u najtoplijem dijelu dana. Međutim, umjesto na igralištima, sve više vremena provode ispred ekrana, uz mobilne telefone, tablete, računare i televizore.
Da ovo nije samo utisak roditelja potvrđuju i naučna istraživanja. Studija objavljena ove godine u časopisu BMC Public Health, u kojoj su tri godine praćene navike više od 1.000 djece uzrasta oko 10 godina, pokazala je da djeca tokom ljetnog raspusta provedu 45 do 55 minuta više dnevno pred ekranima nego tokom školske godine. Istraživači su istovremeno utvrdili da djeca koja pohađaju sportske kampove, radionice ili druge organizovane aktivnosti značajno manje koriste telefone i druge uređaje.
Najveći dio tog vremena odlazi na društvene mreže poput TikToka, Instagrama i YouTubea, kao i na video-igre. Stručnjaci upozoravaju da višesatno korištenje ekrana može uticati na kvalitet sna, koncentraciju, fizičku aktivnost i socijalne vještine, posebno ako telefon postane glavna zabava tokom raspusta. Dugoročna analiza više od stotinu istraživanja pokazala je da je povećano vrijeme pred ekranima povezano s većim rizikom od socioemocionalnih problema kod djece i adolescenata, iako su te veze uglavnom umjerene.
To, naravno, ne znači da telefone treba potpuno zabraniti. Oni su postali dio svakodnevice, ali stručnjaci preporučuju da roditelji uspostave jasna pravila i podstaknu djecu na aktivnosti koje ne uključuju ekran.
Šta djeca mogu raditi umjesto gledanja u telefon?
- vožnja bicikla u jutarnjim ili večernjim časovima,
- odlazak na bazen ili kupanje uz nadzor odraslih,
- društvene igre sa porodicom ili prijateljima,
- čitanje knjiga i stripova,
- crtanje, slikanje ili pravljenje rukotvorina,
- uključivanje u ljetne sportske kampove ili škole sporta,
- fotografisanje prirode ili učenje novih vještina poput kuvanja,
- šetnja, piknik ili izlet kada temperature padnu.
Ljetni raspust trebalo bi da ostane vrijeme odmora, igre i stvaranja uspomena. Ekrani mogu biti dio tog vremena, ali ne bi trebalo da zamijene druženje, kretanje i aktivnosti koje su važne za zdrav razvoj djece.
