Srpska pravoslavna crkva danas, 2. novembra, obilježava praznik Svetog velikomučenika Artemija, jednog od hrišćanskih svetitelja koji je, prema crkvenom predanju, stradao zbog odbijanja da se odrekne svoje vjere i suprotstavljanja progonu hrišćana.
Sveti Artemije živio je u četvrtom vijeku, a bio je ugledni vojskovođa i visoki carski zvaničnik za vrijeme vladavine Konstantina Velikog i njegovog nasljednika Konstancija.
Prema zapisima iz „Ohridskog prologa“ vladike Nikolaja Velimirovića, Artemije je bio porijeklom iz Egipta, a zahvaljujući vojnim zaslugama i odanosti carskoj vlasti stekao je visok položaj.
Za vrijeme vladavine cara Konstancija povjeren mu je zadatak da mošti Svetog apostola Andreja i Svetog jevanđeliste Luke prenese u Carigrad, nakon čega je postavljen za carskog namjesnika u Egiptu.
Suprotstavio se caru zbog progona hrišćana
Preokret u njegovom životu nastupio je dolaskom na vlast cara Julijana, koji je nastojao da obnovi staru rimsku religiju, zbog čega je u hrišćanskoj tradiciji ostao upamćen kao Julijan Odstupnik.
Prema crkvenom predanju, Artemije je u Antiohiji prisustvovao mučenju hrišćanskih sveštenika Evgenija i Makarija, nakon čega je javno osudio careve postupke.
Iako je bio visoki vojni zapovjednik, nije želio da prećuti progon hrišćana, zbog čega je izgubio položaj i bio zatvoren.
Predanje navodi da je bio izložen teškim mučenjima, ali da se nije odrekao hrišćanske vjere. Na kraju je pogubljen 362. godine.
Predanje o proročanstvu koje se obistinilo
Za Svetog Artemija vezuje se i predanje o proročanstvu koje je uputio caru Julijanu.
Prema žitiju, Artemije je pred svoje stradanje predskazao da će car uskoro izgubiti život.
Julijan je zaista poginuo 363. godine, tokom vojnog pohoda protiv Persijanaca, a u crkvenom predanju njegova smrt povezuje se sa Artemijevim riječima.
Sveti velikomučenik Artemije u pravoslavnoj tradiciji poštuje se kao simbol hrabrosti, nepokolebljive vjere i spremnosti da se istina brani čak i po cijenu sopstvenog života.
Njegov praznik obilježava se 2. novembra po novom, odnosno 20. oktobra po starom kalendaru.
