U istoriji svakog grada postoje imena koja nadžive vrijeme. U Gradišci, te priče nose ženska imena, imena hrabrosti, znanja, umjetnosti i dobrote. Povodom 8. marta, Međunarodnog dana žena, prisjećamo se pet žena koje su ostavile dubok i neizbrisiv trag u istoriji našeg grada.
Lepa Radić – simbol nepokolebljive hrabrosti
Rođena u Gašnici kod Gradiške 1925. godine, Lepa Radić postala je simbol otpora i mladalačke hrabrosti. Kao veoma mlada priključila se antifašističkom pokretu i stradala 1943. godine. Njena fotografija pred pogubljenje obišla je svijet i ostala jedan od najsnažnijih simbola borbe i dostojanstva.
Za Gradišku, Lepa nije samo istorijska ličnost, ona je dio identiteta Potkozarja, podsjetnik da su i najmlađi među nama znali braniti slobodu.
Staka Čubrilović Bokonjić – pionirka znanja i humanosti
Rođena 1885. godine u Bosanskoj Gradišci, Staka Čubrilović Bokonjić bila je među prvim obrazovanim ženama ljekarima sa ovih prostora. Diplomirala je medicinu u Pragu 1911. godine, u vrijeme kada je to za žene bilo gotovo nezamislivo.
Radila je u zdravstvu i volontirala tokom ratnih godina, ostavljajući iza sebe primjer profesionalnosti i posvećenosti. Njeno ime i danas simbolizuje hrabrost žena da zakorače tamo gdje prije njih niko nije.
Ljubica Lazić Stefanović – žena koja je Gradišku odvela na pozorišnu mapu
Rođena 1888. godine u Bosanskoj Gradišci, Ljubica Lazić Stefanović smatra se prvom profesionalnom glumicom u Bosni i Hercegovini. Već kao mlada napušta rodni grad i priključuje se pozorišnoj trupi, gradeći bogatu karijeru sa stotinama uloga.
Danas Gradiška njen lik i djelo čuva kroz festival pozorišta “Ljubica“, potvrđujući da kultura ovdje ima duboke i ponosne korijene.
Stevka Kozić Preradović – glas Lijevča i Krajine
Rođena 1945. godine u Gornjim Karajzovcima, Stevka Kozić Preradović ostavila je bogat književni opus: poeziju, prozu i dramske tekstove. Tri decenije je radila kao ekonomista prije nego što je postala pomoćnik direktora Dječijeg pozorišta Republike Srpske. Književno je djelovala od 1961. godine, kada je započela saradnju s novinama i časopisima.
Među poznatijim naslovima su Pramen strela (1973), Vezena jabuka (1978), Kip svjetlosti (1997), Na nebo kasnim (2000), Znakovi s neba (2001).
Radojka Tendžerić – žena koja je gradila temelje medicine u Gradišci
Rođena 16. januara 1935. godine u Gornjim Podgradcima, Radojka Tendžerić bila je jedno od najpoštovanijih imena u zdravstvu Gradiške. Medicinu je završila u Beogradu, a cijeli radni vijek posvetila je bolnici u svom gradu.
Specijalista interne medicine i kardiologije, primarijus od 1977. godine, rukovodila je Odsjekom za kardiologiju od 1978. do penzionisanja 2002. godine. U lokalnoj zajednici bila je jednostavno – “Doktorica“.
Njena istorijska važnost ogleda se u decenijama stvaranja profesionalnih standarda i u generacijama ljekara koje je oblikovala.
Pet različitih životnih puteva. Pet žena koje su pokazale da se istorija ne piše samo u velikim događajima, već u hrabrosti, znanju, umjetnosti i predanom radu.
Ali ovo nije konačan spisak.
Iza ovih imena stoje i stotine žena čiji doprinos nikada nije zabilježen u knjigama. Majke koje su podizale generacije, sestre koje su nosile teret porodice, učiteljice koje su oblikovale djecu, radnice koje su gradile fabrike, žene koje su u tišini davale više nego što su ikada tražile zauzvrat.
Njihova imena možda nisu ispisana na spomenicima niti u istorijskim knjigama. Ali njihov doprinos živi u porodicama, u gradu, u svakodnevici koju su gradile.
