Nove izborne tehnologije mogle bi značajno unaprijediti izborni proces u Bosni i Hercegovini, smanjiti mogućnost manipulacija i omogućiti da rezultati budu poznati već nekoliko sati nakon zatvaranja biračkih mjesta, umjesto da građani na konačne rezultate čekaju i po deset dana.
To je jedna od glavnih poruka panel-diskusije o povjerenju u institucije i izbornom procesu koju je organizovala Micro mreža, a na kojoj su učestvovali Srđan Traljić iz Transparency Internationala BiH, Hasan Kamenjaković iz Koalicije „Pod lupom“ i dugogodišnji član Opštinske izborne komisije Gradiška Mladen Todorović.
Govoreći o predstojećoj primjeni novih tehnologija, učesnici su istakli da one ne predstavljaju samo tehničku novinu, već način da se poveća povjerenje građana u izborni proces i eliminišu brojne nepravilnosti koje se godinama ponavljaju.
Hasan Kamenjaković podsjetio je da Koalicija „Pod lupom“ godinama ukazuje na probleme tokom brojanja glasova, transporta izbornog materijala i unosa rezultata u informacioni sistem, zbog čega smatra da će digitalizacija izbornog procesa imati veliki značaj.
„Upravo zbog tih slabosti potrebne su nam nove tehnologije kako bi se spriječile manipulacije koje se ponavljaju iz izbornog ciklusa u izborni ciklus“, istakao je Kamenjaković.
Jedna od najvećih prednosti novih tehnologija, naglašeno je tokom diskusije, jeste znatno brže objavljivanje izbornih rezultata. Umjesto višednevnog brojanja i neizvjesnosti koja često traje više od sedam ili deset dana, elektronsko skeniranje glasačkih listića i digitalna obrada podataka omogućili bi da preliminarni rezultati budu poznati praktično odmah po zatvaranju biračkih mjesta.
Time bi se, smatraju sagovornici, smanjio prostor za manipulacije tokom transporta izbornog materijala, naknadnog brojanja glasova i unošenja rezultata, što su faze koje su prethodnih godina često izazivale sumnje javnosti.
Kamenjaković je podsjetio da građani u velikoj mjeri podržavaju ovu reformu.
„Čak 83 odsto građana Bosne i Hercegovine podržava uvođenje novih tehnologija na izborima, bez obzira na entitet ili nacionalnu pripadnost, dok je peticiju za njihovo uvođenje potpisalo više od 100.000 građana“, rekao je on.
Srđan Traljić smatra da tehnologija sama po sebi neće riješiti sve probleme, ali će značajno otežati izborne manipulacije koje se danas dešavaju prije samog dana glasanja i tokom brojanja glasova. Prema njegovim riječima, zloupotrebe javnih resursa, pritisci na birače i kupovina glasova i dalje ostaju veliki izazovi koji zahtijevaju dosljedniju primjenu zakona i strožije sankcije.
S druge strane, Mladen Todorović upozorio je da uspjeh novih tehnologija neće zavisiti samo od opreme, već i od ljudi koji provode izborni proces.
„Profesionalizam, odgovornost i sankcionisanje nepravilnosti moraju biti sastavni dio izbornog sistema. Tehnologija može pomoći, ali bez odgovornosti svih učesnika neće riješiti sve probleme“, poručio je Todorović.
Tokom diskusije ocijenjeno je da su birački odbori i dalje najslabija karika izbornog procesa, jer upravo na biračkim mjestima nastaje najveći prostor za nepravilnosti i moguće manipulacije. Zbog toga je naglašena potreba za njihovom profesionalizacijom, većom odgovornošću i strožim sankcionisanjem prekršaja.
