Dana 19. maja, na starom mostu preko rijeke Save na graničnom prelazu Gradiška, urušio se dio betonske ograde i konstrukcije pješačke staze. Povrijeđenih nije bilo, ali je saobraćaj preko mosta obustavljen za vozila i pješake.
Nekoliko dana kasnije, nakon vanrednih pregleda, utvrđeno je da su oba pristupna nadvožnjaka na granici nosivosti, te da će biti potrebna rekonstrukcija ili čak izgradnja novih objekata. Taj nalaz otvorio je pitanje koje prevazilazi sam incident- kako je moguće da su tek nakon urušavanja utvrđena značajna oštećenja na objektima preko kojih svakodnevno prolazili stotine automobila i kamiona?
Odgovore smo potražili u Javnom preduzeću “Putevi Republike Srpske“, koje upravlja ovom mostom.
Šta kažu Putevi RS
Iz “Puteva Republike Srpske“ za BUKU navode da su pregledima utvrđena oštećenja karakteristična za armiranobetonske konstrukcije ovog tipa i starosti. Među njima se navode degradacija zaštitnog sloja betona, korozija armature, lokalna oštećenja betona i smanjena nosivost pojedinih elemenata konzolnih dijelova konstrukcije.
Na pitanje da li to nalazi znače da se saobraćaj duži period odvijao preko konstrukcije koja nije bila bezbjedna, iz ove institucije odgovaraju da se takav zaključak ne može izvesti.
“Nalazi stručnih pregleda predstavljaju procjenu stanja konstrukcije u trenutku njihovog provođenja i služe kao osnova za definisanje potrebnih mjera sanacije, ograničenja ili rekonstrukcije“, navode iz “Puteva RS“. Dodaju da je riječ o objektu iz 1956. godine koji je tokom dugog perioda eksploatacije bio izložen saobraćajnom opterećenju i atmosferskim uticajima.
Pitanje koje ostaje bez potpunog odgovora
Iako nadležni odbacuju zaključak da je most ranije bio nebezbjedan, ostaje pitanje kada su se problemi koji su danas utvrđeni počeli razvijati i da li su raniji pregledi ukazivali na potrebu za većim intervencijama.
Iz „Puteva RS“ navode da su prije ovog događaja vršeni redovni pregledi u skladu sa planovima održavanja putne infrastrukture.
Međutim, u odgovoru nisu precizirali:
- kada je posljednji put izvršen detaljan pregled mosta prije urušavanja;
- ko ga je radio;
- da li su raniji pregledi registrovali oštećenja koja su kasnije utvrđena;
- kada je prvi put procijenjeno da je potrebna ozbiljnija rekonstrukcija.
Upravo ti podaci ključni su za razumijevanje da li je riječ o iznenadnom “kvaru” ili posljedici dugotrajnog procesa degradacije.
O stanju mosta pisano još 2021.
Ovaj slučaj nije prvi put da se postavlja pitanje stanja starog mosta u Gradišci. BUKA je još u oktobru 2021. godine objavila tekst u kojem su građani upozoravali na veliki broj teretnih vozila koja svakodnevno prelaze preko ovog mosta, dok su stručnjaci ukazivali da bezbjednost mostova zavisi od njihovog stvarnog stanja i redovnog održavanja. Tada su sagovornici upozoravali da stariji mostovi zahtijevaju kontinuirane preglede i ulaganja, te da se problemi mogu pojaviti kada se dugogodišnja eksploatacija ne prati odgovarajućim mjerama održavanja.
Nakon tog teksta, BUKA je u više navrata pokušavala dobiti konkretne informacije o stanju starog mosta u Gradišci, ali i o planiranim ispitivanjima i procjenama stanja mostova u Republici Srpskoj.
Iz “Puteva RS“ su u oktobru 2023. godine naveli da je u toku tenderska procedura za ispitivanje bezbjednosti mostova.
U aprilu 2024. godine saopšteno je da će u narednom periodu biti raspisana javna nabavka za procjenu stanja svih mostova i putnih objekata.
Širi problem infrastrukture
Pitanje starog mosta u Gradišci dio je šireg problema starenja putne infrastrukture u regionu. Veliki broj mostova izgrađen je prije nekoliko decenija i zahtijeva kontinuirano praćenje, procjene i rekonstrukcije. Nakon ovog događaja, javnost sada očekuje ne samo sanaciju konkretnog objekta, već i odgovor na pitanje da li postojeći sistem kontrole omogućava da se potencijalni problemi prepoznaju prije nego što dođe do oštećenja. U ovom trenutku poznato je da most nije bio zatvoren prije urušavanja, da su nakon incidenta utvrđena značajna oštećenja i da će dio konstrukcije morati biti zamijenjen. Ono što još nije poznato jeste da li su raniji pregledi mogli pokazati da je takva intervencija bila potrebna ranije.
/Buka/
